Top

Doorzetten

Doorzetten

Al op hele jonge leeftijd moeten kinderen leren omgaan met de frustraties die voortkomen uit iets nog niet kunnen. Een baby die op zijn zij probeert te rollen en dan op zijn arm ligt en dus niet meer verder kan. Een rood gezichtje van inspanning en soms gevolgd door een gefrustreerde huil, rolt het weer terug. Nog niet gelukt…

Hoe moeilijk ook voor kleine kinderen, juist door het ervaren van frustraties leert het kind doorzetten. Frustratie is dus nodig! Als het niet uitmaakt of iets lukt of niet, dan zal iemand zich erbij neerleggen en accepteren dat het niet lukt. ‘Het is nu eenmaal zo’. Op deze manier voelt die persoon zich niet gestimuleerd het later nog eens te proberen.

 

Wat is doorzetten?

Doorzetters kunnen gedrag volhouden dat niet direct tot resultaten leidt en soms zelfs frustrerend is om te doen. Ze denken aan doelen of mogelijkheden op de lange termijn. Hun behoefte op de korte termijn kunnen zij wegcijferen. In psychologische termen:

“Hij ziet af van bevrediging van een behoefte op korte termijn met het oog op de bevrediging van een belangrijkere behoefte op lange termijn. Dat moet je kunnen en doorzetters kunnen dat.”  aldus Rita Kohnstamm (ontwikkelingspsycholoog, in De Persoonlijkheid).

Doorzetten betekent dus volhouden, ook als iets niet meteen lukt. Wat incasseren onlosmakelijk verbonden maakt met doorzetten. Je moet kunnen omgaan met frustraties, kunnen incasseren en vertrouwen hebben in jezelf dat het je gaat lukken. Vandaar dat het belangrijk is dat opgroeiende kinderen leren omgaan met teleurstellingen, stap voor stap. Volwassenen zijn geneigd obstakels uit het leven van hun kind weg te halen, zodat hij  gemakkelijk door het leven gaat. Als het maar gelukkig is, horen wij ouders vaak zeggen. Maar eigenlijk leren we het meeste door te vallen.

 
“Een kind dat dat al op jonge leeftijd leert, kan latere tegenslagen makkelijker overwinnen en zal daardoor minder snel de handdoek in de ring gooien”, aldus Saskia Nihom (opvoedcoach).
 

Een gebrek aan ‘faalervaringen’ kan er aan bijdragen dat een kind onvoldoende doorzettingsvermogen ontwikkeld, omdat het niet heeft geleerd hoe het hiermee om moet gaan. Tot een jaar of 6 denken kinderen dat ze alles kunnen, als ze zich maar inzetten. Kinderen van die leeftijd zien nog niet dat mensen aangeboren sterke en zwakke kanten hebben. Tussen hun 6e en 10e ontdekken kinderen dat er een verband is tussen inspanning en resultaat. Vanaf hun 10e worden ze zich meestal bewust van aangeboren sterke en zwakke kanten. Daarnaast realiseren zij zich dat als je over minder natuurlijk talent beschikt je dit voor een deel kan compenseren door hard te werken. Ook gaan zij zich realiseren dat kinderen met meer talent dan zij zich minder hoeven in te zetten.

 

Hoe komt het dat de ene persoon beter kan omgaan met frustraties dan de ander?

Er zijn eigenschappen waardoor je makkelijker danwel moeizamer frustraties kan verdragen:

  • Impulsiviteit: Als je moeite hebt om naar de beloningen op lange termijn te kijken is doorzetten moeilijker dan als je dat wel voor je kunt zien. Daarnaast laten zij zich snel afleiden doordat zij steeds weer andere interessante dingen zien.
  • Concentratievermogen: Hetgeen benoemt bij impulsiviteit geldt vaak ook kinderen met een zwak concentratievermogen. Ook zij laten zich snel afleiden, waardoor zij sneller met iets anders verder zullen gaan dan afmaken waar zij mee bezig waren.
  • Temperament: Kinderen met een flink temperament, kunnen vol vertrouwen aan een taak beginnen. Maar als het niet meteen lukt kan dat zoveel frustraties opleveren dat hun emoties hun in de weg lijken te staan, waardoor zij niet doorzetten.
  • Zelfvertrouwen: Dit is belangrijk voor doorzetten. De gedachte dat het je gaat lukken en daarop vertrouwen speelt een belangrijke rol. Kinderen die bang zijn voor een teleurstellend resultaat, laten vaak weinig doorzettingsvermogen zien.
  • Uithoudingsvermogen: Kinderen die doorzettingsvermogen hebben kunnen langere tijd met één taak bezig zijn voordat het lukt.
  • Frustratietolerantie: Hoe je omgaat met frustraties is van invloed op het doorzettingsvermogen. Laten we ons uit het veld slaan of houden we vertrouwen dat het ons wel gaat lukken?
  • Geduld: Degene die over een gezond portie geduld beschikt lukt het vaak beter om iets langer vol te houden. Hoe langer je iets volhoudt, hoe groter de kans is dat je uiteindelijk toch tot het gewenste resultaat komt.

 

De invloed van de omgeving

Er zijn dus eigenschappen die het makkelijker of juist moeilijker maken om met frustraties om te gaan en zo invloed hebben op de ontwikkeling van het doorzettingsvermogen.
Niemand wordt als een ‘doorzetter’ of ‘opgever’ geboren. Doorzetten is een kenmerk dat kan worden aangeleerd, aldus onderzoekers Laura Padilla-Walker en Randal Day. Een kind dat voor geschiedenis op school snel stopt met zijn huiswerk, omdat hij het saai vindt, is niet per definitie een opgever. Als iets wel zijn interesse heeft verbaasd hij vriend en vijand misschien wel door “tot het gaatje te gaan”. Vanuit welk perspectief je naar een situatie kijkt is van belang. Als ouders de lat erg hoog leggen, is de kans groot dat de gedachte ‘het is niet goed genoeg’ snel de overhand heeft.

 

Hoe stimuleer je doorzettingsvermogen?
  • Pas jouw wensen en verwachtingen aan op het niveau van het kind. Wat het ene kind heel gemakkelijk afgaat, hoeft niet automatisch voor iedereen te gelden.
  • Zorg dat de verwachtingen passen bij de capaciteiten van jouw kind.
  • Bied jouw kind taken die hem voldoende uitdagen.
  • Bied jouw kind succeservaringen, niks is zo stimulerend als ervaren dat je iets kan!
  • Waardeer vooral de inzet van het kind en niet alleen zijn prestaties.
  • Laat jouw kind oefenen en fouten maken, dat hoort erbij. Kinderen die merken dat hun ouders hun inzet waarderen, zullen meer doorzettingsvermogen laten zien dan kinderen waarbij ouders alleen maar resultaat willen zien. Soms heeft het tijd nodig om ergens te komen.
  • Stimuleer jouw kind door te zetten, ook als het even tegenzit. Positieve stimulans helpt kinderen leren doorzetten en incasseren.
  • Laat jouw kind ervaren dat niet altijd alles lukt of kan. Bespreek met elkaar eventuele herkenning en geef voorbeelden uit jouw eigen leven.
  • Frustraties en faalervaringen kunnen tot negatieve gevoelens leiden bij jouw kind. Bied jouw kind de ruimte deze te uiten.  

 

BOOST IT!

Tijdens de Boostcamp helpen wij jouw kind stappen te zetten buiten zijn comfortzone. We werken aan incasseren en volhouden door verschillende actieve opdrachten. Doe ook mee!

 

Bronnen: